Konkurs za ediciju „Prva knjiga”, koji tradicionalno
raspisuju Banatski kulturni centar iz
Novog Miloševa i Grad Kikinda, bio je otvoren za mlade autore koji su slali
neobjavljene rukopise poezije, proze, eseja i književne kritike. Žiri je radio
u sastavu: dr Mladen Đuričić,
književni kritičar; msr Andrea Beata
Bicok, književna kritičarka; i Radovan
Vlahović, književnik i direktor BKC-a (predsednik žirija).
Kao
i ranijih godina, žiri je nastojao da među pristiglim rukopisima prepozna i
nagradi književne glasove koji će svojim kvalitetom opravdati ugled edicije
„Prva knjiga”, koja već osamnaest godina predstavlja jedno od važnih mesta
afirmacije mladih autora. Tokom rada razmatrani su svi pristigli rukopisi koji
su ispunjavali konkursne uslove, a vođeni su iscrpni razgovori o njihovim
umetničkim dometima, autorskoj zrelosti i spremnosti za objavljivanje u okviru
ove edicije.
Ove
godine pristigao je manji broj rukopisa nego prethodnih godina, što je, po
mišljenju žirija, između ostalog uslovljeno sve većim brojem srodnih konkursa
za mlade autore i prve knjige, kao i pomerenim terminom raspisivanja konkursa.
Ovogodišnji
konkurs obuhvatio je raznovrsne rukopise – od poezije i proze do radova koji
zalaze u oblasti esejistike, duhovnosti i tumačenja religijskih i kulturnih
tema. Žiri je u velikom broju rukopisa prepoznao zanimljive ideje, autentične
glasove i stvaralački potencijal, ali je procenio da bi dodatni autorski rad i
dalje razvijanje određenih rukopisa mogli doprineti njihovoj punijoj umetničkoj
zaokruženosti i izražajnoj snazi. Kod pojedinih radova uočeni su elementi koji
bi daljom doradom mogli biti značajno unapređeni, pre svega u pogledu
kompozicione organizacije teksta, jezičko-stilske ujednačenosti i oblikovanja
rukopisa kao celine. U rukopisima koji se bave složenim društvenim,
istorijskim, filozofskim ili teološkim pitanjima žiri je prepoznao značajnu
autorsku posvećenost, što ovim putem posebno pohvaljuje, ali i potrebu za
snažnijim kritičkim utemeljenjem pojedinih teza. Takođe, deo prijava nije u
potpunosti odgovarao formalnim uslovima konkursa, zbog čega svi pristigli rukopisi nisu mogli biti uzeti
u razmatranje prilikom donošenja konačne odluke.
Polazeći
od visokih kriterijuma koje je edicija „Prva knjiga” uspostavila tokom svog
dugogodišnjeg trajanja, a nakon pažljivog čitanja i vrednovanja pristiglih
rukopisa, žiri je doneo odluku da ove godine napravi presedan i objavljivanjem
prve knjige nagradi jednu autorku:
Željka Aleksić – „Žena koja ima
tremu” (Beč).
Odluka
da ove godine bude nagrađen samo jedan rukopis proistekla je iz želje žirija da
sačuva visoke kriterijume po kojima su konkurs i edicija „Prva knjiga”
prepoznatljivi tokom gotovo dve decenije svog postojanja. Takva odluka ni na
koji način ne umanjuje trud i potencijal ostalih učesnika konkursa, među kojima
je bilo rukopisa koji ukazuju na nesumnjiv dar za pisanu reč i autorsku
posvećenost. Žiri veruje da mnogi od tih autora poseduju potencijal za buduća
značajna ostvarenja i podstiče ih da nastave rad na svojim rukopisima,
razvijaju ih i usavršavaju, te da i ubuduće učestvuju na konkursu. U
obrazloženju žirija dalje se navodi:
Rukopis „Žena koja ima tremu” izdvojio se svojom autentičnošću,
savremenim senzibilitetom i upečatljivim pesničkim glasom. U njemu se lično
iskustvo migracije, rada, odrastanja, ženskog identiteta i pripadanja pretvara
u književno uverljiv i umetnički zaokružen svet. Autorka uspešno spaja intimnu
ispovest sa društvenim opažanjem, gradeći poeziju koja istovremeno svedoči o
iskustvu pojedinca i govori o temama koje prevazilaze ličnu ravan.
Posebnu vrednost rukopisa predstavlja sposobnost autorke da
svakodnevne situacije, porodična sećanja, društveni kontekst, iskustvo života
između dve sredine i osećanje trajne izmestenosti pretoči u sugestivne pesničke
slike, oslobođene patetike i opštih mesta. Njena poezija odlikuje se
iskrenošću, samosvešću i izraženim osećajem za ritam savremenog jezika, dok se
humor, ironija i emotivna ranjivost smenjuju u pažljivo oblikovanoj celini.
Željka Aleksić pokazuje autorsku zrelost i književnu sigurnost
koja prevazilazi okvire debitantskog rukopisa. Njena poezija otvara prostor za
dijalog između ličnog i kolektivnog iskustva, između zavičaja i emigracije,
između umetnosti i svakodnevice, ostavljajući snažan utisak na čitaoca i
potvrđujući da je reč o autorki čiji će se književni razvoj sa pažnjom pratiti
u godinama koje dolaze.
Željka Aleksić je vizuelna umetnica iz Srbije koja
živi i radi u Beču. Diplomirala je 2023. godine na Akademiji likovnih umetnosti
u Beču, gde je i dobitnica više značajnih nagrada i stipendija. Poeziju piše od
2012. godine. Aleksić danas razvija umetničku praksu koja povezuje vizuelnu
umetnost, performans i poeziju, istražujući odnose između umetnosti, rada,
migracije i društvenih struktura.
Nagrađenoj
autorki čestitamo, a svim učesnicima konkursa zahvaljujemo na ukazanom
poverenju.
Rukopis nagrađene autorke biće
objavljen u ediciji „Prva knjiga” Banatskog kulturnog centra.
